Every national economy transforms labor, capital, and natural resources into valuable goods and services. Different economic models are determined by who owns capital, the extent of government coordination, and the degree to which markets dictate prices.
Mọi nền kinh tế quốc gia đều chuyển hóa lao động, tư bản và tài nguyên thiên nhiên thành hàng hóa và dịch vụ có giá trị. Các mô hình kinh tế khác nhau được định hình bởi quyền sở hữu tư bản, mức độ điều phối của chính phủ và mức độ thị trường quyết định giá cả.
Music Each one of these machines represents the economic system of a country. Every machine has three inputs: labor (people's work), capital (all the stuff that a business might use, including intangibles like ideas), and natural resources. The machine converts these inputs into goods and services. And because we're willing to pay for the things the machine produces, what the machine is really
Mỗi cỗ máy ở đây đại diện cho hệ thống kinh tế của một quốc gia. Mỗi cỗ máy đều có ba yếu tố đầu vào: lao động (sức làm việc của con người), tư bản (mọi thứ mà doanh nghiệp có thể sử dụng, bao gồm cả tài sản phi vật thể như ý tưởng), và tài nguyên thiên nhiên. Cỗ máy chuyển đổi các đầu vào này thành hàng hóa và dịch vụ. Và bởi vì chúng ta sẵn sàng trả tiền cho những gì cỗ máy tạo ra, thứ mà cỗ máy thực sự
creating here is value. Economies turn inputs into value. What determines whether the machine is capitalist, communist, socialist, or something else? Three dials. The first dial controls who owns the capital. Over here, the government owns every bit of capital down to the last office paperclip. North Korea is probably the closest economy to 0%. On the other end of the spectrum, at
tạo ra ở đây chính là giá trị. Các nền kinh tế biến các đầu vào thành giá trị. Điều gì quyết định cỗ máy đó là tư bản, cộng sản, xã hội chủ nghĩa hay một thứ gì khác? Đó là ba chiếc đòn bẩy. Đòn bẩy thứ nhất kiểm soát việc ai sở hữu tư bản. Ở đầu này, chính phủ sở hữu từng chút tư bản cho tới chiếc kẹp giấy văn phòng cuối cùng. Triều Tiên có lẽ là nền kinh tế gần mốc 0% nhất. Ở đầu kia của phổ giá trị, tại mức
100%, private citizens own all the capital. The US is about here, at roughly 2/3 private ownership. The second dial dictates how much control the government has over what gets produced. In economies with high coordination, like the old USSR, the government dictated what the economy could and would produce. In economies with low coordination, the government might mandate a few things, but leaves
100%, các công dân tư nhân sở hữu toàn bộ tư bản. Nước Mỹ nằm ở khoảng này, với khoảng 2/3 sở hữu tư nhân. Đòn bẩy thứ hai quy định mức độ kiểm soát của chính phủ đối với những gì được sản xuất ra. Ở những nền kinh tế có sự điều phối cao, như Liên Xô trước đây, chính phủ chỉ đạo mọi thứ mà nền kinh tế có thể và sẽ sản xuất. Ở những nền kinh tế có mức độ điều phối thấp, chính phủ có thể quy định bắt buộc một vài điều, nhưng để lại
most decision-making up to the private sector. The third dial controls how extensively markets are used to set prices. Over here, at 0%, we have economies with no markets, where the government sets all prices and consumers have no say. Over here, at 100%, markets are used to set the price of everything, even things like basic life-saving healthcare. You can also think of this dial as
hầu hết quyền quyết định cho khu vực tư nhân. Đòn bẩy thứ ba kiểm soát mức độ thị trường được dùng để định giá. Ở phía 0%, chúng ta có những nền kinh tế không có thị trường, nơi chính phủ ấn định mọi mức giá và người tiêu dùng không có tiếng nói. Còn ở phía 100%, thị trường được dùng để định giá mọi thứ, thậm chí cả những dịch vụ chăm sóc y tế cứu sinh cơ bản. Bạn cũng có thể hình dung đòn bẩy này