In 1942, the sudden emergence of a smoking fissure in a Mexican cornfield birthed the Parícutin volcano, which eventually blanketed over 200 square kilometers in lava and ash. Magma forms deep in the mantle when oceanic water lowers the melting point of rock, yet it normally stays trapped beneath the surface. This subterranean containment relies on a delicate balance between downward lithostatic pressure, upward magmastatic pressure, and the tensile rock strength of the Earth's crust.
Năm 1942, sự xuất hiện bất ngờ của một vết nứt bốc khói trên cánh đồng ngô ở Mexico đã khai sinh ngọn núi lửa Parícutin, ngọn núi sau đó bao phủ hơn 200 kilômét vuông bằng dung nham và tro bụi. Magma hình thành sâu trong lớp manti khi nước đại dương làm hạ nhiệt độ nóng chảy của đất đá, nhưng thường bị giam giữ dưới bề mặt. Sự giam hãm ngầm này dựa vào trạng thái cân bằng mong manh giữa áp suất thạch tĩnh đè nén từ trên xuống, áp suất tĩnh magma đẩy từ dưới lên và độ bền kéo của lớp đá vỏ Trái Đất.
Music
[Âm nhạc]
In February of 1942, Mexican farmer Dionisio Pulido thought he heard thunder coming from his field.
Vào tháng 2 năm 1942, người nông dân Mexico Dionisio Pulido ngỡ rằng mình đã nghe thấy tiếng sấm phát ra từ cánh đồng của mình.
However, the sound wasn't coming from the sky.
Tuy nhiên, âm thanh đó không hề phát ra từ bầu trời.
The source was a large smoking crack emitting gas and ejecting rocks.
Nguồn gốc của nó là một vết nứt lớn bốc khói, đang phun khí và bắn ra những tảng đá.
This fissure would come to be known as the volcano Parícutin, and over the next nine years, its lava and ash would cover over 200 square kilometers.
Vết nứt này sau này được biết đến với tên gọi núi lửa Parícutin, và trong suốt chín năm tiếp theo, dung nham cùng tro bụi của nó đã bao phủ hơn 200 kilômét vuông.
But where did this new volcano come from, and what triggered its unpredictable eruption?
Nhưng ngọn núi lửa mới này xuất hiện từ đâu, và điều gì đã châm ngòi cho đợt phun trào không thể lường trước của nó?
The story of any volcano begins with magma.
Câu chuyện của bất kỳ ngọn núi lửa nào cũng bắt đầu từ magma.
Often, this molten rock forms in areas where ocean water is able to slip into the Earth's mantle and lower the layer's melting point.
Thông thường, lớp đá nóng chảy này hình thành ở những khu vực mà nước biển có thể thấm vào lớp manti của Trái Đất và hạ thấp nhiệt độ nóng chảy của tầng này.
The resulting magma typically remains under the Earth's surface thanks to the delicate balance of three geological factors.
Lượng magma tạo ra thường nằm yên bên dưới bề mặt Trái Đất nhờ sự cân bằng mong manh giữa ba yếu tố địa chất.
The first is lithostatic pressure: this is the weight of the Earth's crust pushing down on the magma below.
Yếu tố thứ nhất là áp suất thạch tĩnh: đây là trọng lượng của lớp vỏ Trái Đất đè nén xuống khối magma bên dưới.
Magma pushes back with the second factor: magma static pressure.
Magma đẩy ngược trở lại bằng yếu tố thứ hai: áp suất tĩnh magma.
The battle between these forces strains the third factor: the rock strength of the Earth's crust.
Cuộc đối đầu giữa các lực này tạo nên áp lực lên yếu tố thứ ba: độ bền chắc của lớp đá thuộc vỏ Trái Đất.
Usually, the rock is strong enough and heavy enough to keep the magma in place.
Thông thường, lớp đá này đủ vững chắc và đủ nặng để giữ khối magma nằm yên tại chỗ.
But when this equilibrium is thrown off,
Nhưng khi trạng thái cân bằng này bị phá vỡ,