0:00

5:48

How do we create a better economy?

TED-Ed·5:48·Business·B2

Chương · 3

Chương 1·The Limits of GDP Growth

Hiển thị

Tiếng ViệtAuto-scroll

0:07

What does it mean for a country to have a healthy economy?

Một quốc gia có nền kinh tế lành mạnh nghĩa là gì?

0:10

What does a healthy economy even look like?

Nền kinh tế lành mạnh trông như thế nào?

0:13

Does it look like this?

Có phải trông như thế này không?

0:14

What about like this?

Hay như thế này?

0:16

Economist Kate Raworth shared a pretty interesting answer to this question on the TED Interview podcast.

Nhà kinh tế học Kate Raworth đã chia sẻ một câu trả lời khá thú vị cho câu hỏi này trong podcast TED Interview.

0:22

And it challenges an idea that most economists take for granted.

Và câu trả lời đó thách thức một quan niệm mà hầu hết các nhà kinh tế xem là hiển nhiên.

0:25

We live— particularly in the West, particularly in the last 150 years— in a society that has a very strong belief that growth is the sign of progress.

Chúng ta đang sống trong một xã hội—đặc biệt là ở phương Tây và nhất là trong 150 năm qua—có niềm tin rất mạnh mẽ rằng tăng trưởng là dấu hiệu của tiến bộ.

0:39

And to a certain extent, it’s true.

Ở một mức độ nào đó, điều đó đúng.

0:41

We love to see our kids grow.

Chúng ta thích nhìn con cái lớn lên.

0:43

We love to see nature growing in spring.

Chúng ta thích thấy thiên nhiên phát triển vào mùa xuân.

0:46

Growth is a wonderful, healthy phase of life.

Tăng trưởng là một giai đoạn tuyệt vời và lành mạnh của cuộc sống.

0:50

But in our economies, it’s like we’ve turned to Peter Pan economics— the economy that never wanted to grow up.

Nhưng trong nền kinh tế, chúng ta giống như đang theo đuổi kinh tế học Peter Pan—một nền kinh tế không bao giờ muốn trưởng thành.

0:56

It wanted to grow and grow and grow forever.

Nó cứ muốn tăng trưởng mãi, hết lần này đến lần khác.

0:58

And it becomes this permanent phase.

Và tăng trưởng trở thành một giai đoạn vĩnh viễn.

1:01

But we already know, in our own bodies, in our own lives, that there’s another side to this metaphor of growth that we love so much.

Nhưng trong cơ thể và cuộc sống của chính mình, chúng ta đã biết rằng phép ẩn dụ về tăng trưởng mà ta yêu thích cũng có mặt trái.

1:08

If I told you, my friend had gone to the doctor, and the doctor told her she had a growth, that already feels completely different.

Nếu tôi nói với bạn rằng một người bạn vừa đi khám và bác sĩ bảo cô ấy có một khối u, cảm giác lập tức hoàn toàn khác.

1:18

Because in the space of our own bodies, we know that when something tries to grow endlessly within this healthy, dynamic living whole, it is a threat to the health of the whole, and we do everything we can to stop it.

Bởi trong cơ thể, chúng ta hiểu rằng khi một thứ cố tăng trưởng không ngừng bên trong một tổng thể sống động, lành mạnh và năng động, nó đe dọa sức khỏe của toàn bộ cơ thể và ta sẽ làm mọi cách để ngăn chặn nó.

1:32

But when we step into our economies, for some reason, we think that endless growth is progress.

Nhưng khi nói đến nền kinh tế, vì lý do nào đó, chúng ta lại cho rằng tăng trưởng vô hạn đồng nghĩa với tiến bộ.

1:38

And we are now running into severe problems because we are addicted to endless growth.

Và hiện nay, chúng ta đang gặp những vấn đề nghiêm trọng vì bị nghiện tăng trưởng vô hạn.

1:43

Simon Kuznets, he was asked in the 1930s by US Congress to come up, for the first time, with a single number to measure the output of the economy.

Vào những năm 1930, Quốc hội Hoa Kỳ yêu cầu Simon Kuznets lần đầu tiên tạo ra một con số duy nhất để đo sản lượng của nền kinh tế.

1:51

America could say we produced so many tons of steel and so many bags of grain— but can we add it all together?

Nước Mỹ có thể nói mình sản xuất bao nhiêu tấn thép và bao nhiêu bao ngũ cốc, nhưng liệu có thể cộng tất cả lại không?

1:57

So they commissioned him to do this and he said, “Yes, I can. I can add it all together in one number.” National income, what we now know as GDP— but he gave it with a caveat.

Họ giao nhiệm vụ đó cho ông, và ông nói: “Có, tôi có thể cộng tất cả thành một con số.” Đó là thu nhập quốc dân, thứ ngày nay chúng ta gọi là GDP—nhưng ông đưa ra kèm một lời cảnh báo.

2:06

He said the welfare of a nation can scarcely be known from this number, don’t mix it up with welfare, right?

Ông nói rằng khó có thể biết được phúc lợi của một quốc gia chỉ từ con số này; đừng nhầm nó với phúc lợi.

2:11

Because it tells us nothing about the unpaid caring work of parents, tells us nothing about the value that’s created in communities, because that’s not priced, and it’s a measure of the flow of economic value.

Bởi GDP không cho biết gì về công việc chăm sóc không được trả lương của cha mẹ hay giá trị được tạo ra trong cộng đồng, vì chúng không được định giá; nó chỉ đo dòng giá trị kinh tế.

2:21

It tells us nothing about the living world, the forests, the mines that get run down in order to create this value.

GDP cũng không cho biết gì về thế giới tự nhiên, những khu rừng và mỏ bị khai thác cạn kiệt để tạo ra giá trị ấy.

2:29

But the convenience, the temptation, of this single number was so great that politicians sort of tucked it in their armpit and carried right on.

Nhưng sự tiện lợi và hấp dẫn của một con số duy nhất lớn đến mức các chính trị gia như thể kẹp nó dưới nách rồi tiếp tục tiến lên.

2:38

And we ended up in a horse race of pursuing GDP growth.

Và cuối cùng chúng ta rơi vào một cuộc đua theo đuổi tăng trưởng GDP.

2:42

The dream is that GDP can keep on increasing, we can have increasing financial returns, but that we can decouple from using Earth’s resources.

Giấc mơ là GDP có thể tiếp tục tăng, lợi nhuận tài chính ngày càng lớn, trong khi chúng ta tách được tăng trưởng đó khỏi việc sử dụng tài nguyên Trái Đất.

2:51

We can use less carbon and less metals, and minerals and plastics, and we can use less of the Earth’s land surface, and separate these two: ever rising GDP and falling resource use.

Chúng ta có thể dùng ít carbon, kim loại, khoáng sản và nhựa hơn, đồng thời sử dụng ít diện tích đất hơn, rồi tách hai xu hướng: GDP tăng mãi và việc dùng tài nguyên giảm xuống.

3:03

It’s a fabulous dream; would that it would be true.

Đó là một giấc mơ tuyệt vời—giá như nó thành hiện thực.

3:06

We are at a time of climate emergency, of ecosystem collapse.

Chúng ta đang ở giữa khủng hoảng khí hậu và sự sụp đổ của hệ sinh thái.

3:13

We need to radically reduce our use of Earth’s resources, and we're nowhere close to that.

Chúng ta cần giảm mạnh việc sử dụng tài nguyên Trái Đất, nhưng còn lâu mới đạt được điều đó.

3:18

So I offer it as a compass for 21st century prosperity.

Vì vậy, tôi đề xuất mô hình này như một chiếc la bàn cho sự thịnh vượng trong thế kỷ 21.

3:21

And this compass, silly though it sounds, it looks like a doughnut with the hole in the middle.

Chiếc la bàn này, dù nghe có vẻ ngớ ngẩn, trông giống một chiếc bánh vòng có lỗ ở giữa.

3:27

So imagine from the center of it, humanity’s use of Earth’s resources radiating out from the middle of that picture.

Hãy hình dung việc nhân loại sử dụng tài nguyên Trái Đất lan tỏa ra ngoài từ tâm của hình ảnh ấy.

3:35

So in the hole, in the middle of the doughnut, that is the place where people don’t have enough resources to meet the essentials of life.

Trong chiếc lỗ ở giữa bánh, con người không có đủ tài nguyên để đáp ứng những nhu cầu thiết yếu của cuộc sống.

3:42

It’s where people don’t have enough food or health care, or education or housing or gender equality or political voice or access to energy.

Đó là nơi mọi người thiếu thức ăn, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, nhà ở, bình đẳng giới, tiếng nói chính trị hoặc khả năng tiếp cận năng lượng.

3:50

And we want to leave nobody in that hole.

Chúng ta không muốn để ai mắc kẹt trong khoảng trống đó.

3:53

We want to get everybody over a social foundation of well-being, so all people on this planet can lead lives of dignity and opportunity and community.

Chúng ta muốn đưa mọi người vượt qua một nền tảng xã hội về phúc lợi, để tất cả có thể sống với phẩm giá, cơ hội và sự gắn kết cộng đồng.

4:02

And in low income countries, it absolutely makes sense, yes, let’s see the economy grow in ways that invest in health and education and transport for all.

Ở các nước thu nhập thấp, việc để kinh tế tăng trưởng theo cách đầu tư vào y tế, giáo dục và giao thông cho mọi người hoàn toàn có lý.

4:10

That was a very 20th century project.

Đó là chương trình của thế kỷ 20.

4:12

We're in the 21st century.

Còn chúng ta đang ở thế kỷ 21.

4:14

We have Earth system scientists who started looking at the impact we were having on the climate, and the loss of soils and acid rain, and the hole in the ozone layer, and the collapse of species.

Các nhà khoa học về hệ thống Trái Đất bắt đầu nghiên cứu tác động của chúng ta lên khí hậu, sự mất đất màu, mưa axit, lỗ thủng tầng ôzôn và sự suy giảm các loài.

4:25

And they said, hang on.

Và họ nói: khoan đã.

4:27

We’ve been ignoring our planet.

Chúng ta đã phớt lờ hành tinh của mình.

4:29

In the growing to meet human needs, we have ignored the fact that we are deeply dependent on this delicately balanced living planet.

Khi cố gắng tăng trưởng để đáp ứng nhu cầu con người, chúng ta quên rằng mình phụ thuộc sâu sắc vào một hành tinh sống với trạng thái cân bằng mong manh.

4:36

It’s the only one we know of out there.

Đó là hành tinh duy nhất mà chúng ta biết đến.

4:39

And when we use Earth’s resources in such a way that we begin to push ourselves beyond the living capacities of this planet, we are literally undermining the life supporting systems on which we depend.

Khi sử dụng tài nguyên Trái Đất đến mức đẩy mình vượt quá sức chịu đựng của hành tinh, chúng ta đang phá hoại những hệ thống hỗ trợ sự sống mà chính mình phụ thuộc vào.

4:50

So, hang on, just as there’s an inner limit of resource use, and we call out poverty and deprivation, there’s an outer limit of humanity’s resource use.

Vì vậy, hãy dừng lại: cũng như có giới hạn bên trong đối với việc sử dụng tài nguyên—và chúng ta gọi đó là nghèo đói, thiếu thốn—thì cũng có giới hạn bên ngoài cho việc sử dụng tài nguyên của nhân loại.

4:58

That’s ecological degradation.

Đó là sự suy thoái sinh thái.

5:00

And we are breaking down this planet on which we depend.

Và chúng ta đang làm suy yếu hành tinh mà mình phụ thuộc vào.

5:03

So there you get the doughnut, you get the inside, which is leave nobody behind in the hole.

Vậy là ta có chiếc bánh vòng: phía trong là mục tiêu không để ai bị bỏ lại trong khoảng trống.

5:08

But don’t overshoot the outer ring either.

Nhưng cũng đừng vượt quá vòng ngoài.

5:11

And so the shape of progress is fundamentally changed.

Như vậy, hình dạng của tiến bộ được thay đổi về căn bản.

5:14

It’s no longer this ever rising line exponential growth, that we hear about in the financial news all the time.

Tiến bộ không còn là đường tăng theo cấp số nhân mà chúng ta liên tục nghe trên bản tin tài chính.

5:21

It’s balance.

Đó là sự cân bằng.

5:23

To me, a source of real hope is that we deeply understand this at the level of our body.

Nguồn hy vọng thực sự với tôi là chúng ta hiểu sâu sắc điều này ở cấp độ cơ thể.

5:28

You go to the doctor, the doctor will say, have enough food, but not too much, enough water, oxygen, exercise, sleep, anything you like— have enough, but not too much.

Khi đến bác sĩ, họ sẽ bảo bạn ăn đủ nhưng đừng quá nhiều; uống đủ nước, hít đủ ôxy, vận động và ngủ đủ—đủ dùng nhưng không quá mức.

5:36

Our health lies in balance.

Sức khỏe của chúng ta nằm ở sự cân bằng.

5:38

And if we can take that metaphor from the human body to the planetary body, we give ourselves a cracking chance of understanding the deep interdependence of our world.

Nếu có thể chuyển phép ẩn dụ từ cơ thể người sang cơ thể của hành tinh, chúng ta sẽ có cơ hội tuyệt vời để hiểu sự phụ thuộc lẫn nhau sâu sắc của thế giới.

Transcript

Hiển thị

The Limits of GDP Growth

Economic growth has long been treated as proof of progress, yet growth cannot continue forever without harming the systems that support life. GDP measures the flow of paid economic activity, but it leaves out unpaid care, community value, and the depletion of natural resources.

Tăng trưởng kinh tế từ lâu được xem là bằng chứng của tiến bộ, nhưng tăng trưởng không thể kéo dài vô tận mà không gây hại cho các hệ thống duy trì sự sống. GDP đo dòng hoạt động kinh tế có trả tiền, nhưng bỏ qua công việc chăm sóc không lương, giá trị cộng đồng và sự cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên.