The ozone layer absorbs most of the Sun’s harmful ultraviolet radiation and protects life on Earth. Chemists discovered that chlorofluorocarbons, once considered safe and useful, release chlorine high in the atmosphere and destroy ozone faster than natural processes can replace it.
Tầng ôzôn hấp thụ phần lớn tia cực tím có hại từ Mặt Trời và bảo vệ sự sống trên Trái Đất. Các nhà hóa học phát hiện chlorofluorocarbon, từng được xem là an toàn và hữu ích, giải phóng clo ở tầng khí quyển cao và phá hủy ôzôn nhanh hơn tốc độ tự nhiên có thể tái tạo.
In the 1980s, the world faced a huge problem: there was a rapidly expanding hole in the ozone layer.
Trong những năm 1980, thế giới phải đối mặt với một vấn đề lớn: lỗ thủng tầng ôzôn đang mở rộng nhanh chóng.
So, what happened? And is it still there?
Vậy chuyện gì đã xảy ra? Và lỗ thủng đó còn tồn tại không?
Let’s go back to the beginning.
Hãy quay lại điểm khởi đầu.
The Sun makes life on Earth possible, but too much exposure to its UV radiation damages plant and animal DNA.
Mặt Trời giúp sự sống trên Trái Đất tồn tại, nhưng tiếp xúc quá nhiều với tia cực tím của nó sẽ làm tổn thương DNA của thực vật và động vật.
Thankfully, about 98% of that radiation is absorbed by ozone molecules dispersed in the stratosphere, which are continuously broken apart and reformed in this process, maintaining a delicate equilibrium.
May mắn là khoảng 98% bức xạ ấy được các phân tử ôzôn phân tán trong tầng bình lưu hấp thụ. Trong quá trình đó, ôzôn liên tục bị phá vỡ rồi tái tạo, duy trì một trạng thái cân bằng mong manh.
But in the early 1970s, two chemists— Mario Molina and Sherwood Rowland— demonstrated that widely used chemicals called chlorofluorocarbons, or CFCs, could upset this balance.
Nhưng vào đầu những năm 1970, hai nhà hóa học Mario Molina và Sherwood Rowland chứng minh rằng các hóa chất được sử dụng rộng rãi, gọi là chlorofluorocarbon hay CFC, có thể phá vỡ sự cân bằng này.
CFCs were developed in the 1920s by three US-based corporations as coolants for refrigerators.
Ba tập đoàn có trụ sở tại Mỹ phát triển CFC vào những năm 1920 để dùng làm chất làm lạnh trong tủ lạnh.
Unlike existing alternatives— such as ammonia or methyl chloride— CFCs were non-flammable and non-toxic— meaning they wouldn't burst into flames or cause deadly gas leaks.
Khác với các chất thay thế trước đó như amoniac hoặc methyl chloride, CFC không dễ cháy và không độc, nghĩa là chúng không bùng cháy hay gây rò rỉ khí độc chết người.
They also made great propellants, foaming agents, and fire-retardants.
CFC cũng là chất đẩy, chất tạo bọt và chất chống cháy rất hiệu quả.
CFCs soon found their way into a variety of everyday items and became a multi-billion dollar per year industry.
CFC nhanh chóng xuất hiện trong nhiều vật dụng hằng ngày và trở thành ngành công nghiệp trị giá hàng tỷ đô la mỗi năm.
In the lower atmosphere, CFCs don’t break down or react with other molecules.
Ở tầng khí quyển thấp, CFC không phân rã hay phản ứng với các phân tử khác.
But Molina and Rowland showed that in the stratosphere, they're broken apart by UV light, releasing chlorine atoms.
Nhưng Molina và Rowland chỉ ra rằng ở tầng bình lưu, tia cực tím phân rã chúng và giải phóng các nguyên tử clo.
These then react with ozone, destroying it faster than it can be replenished.
Các nguyên tử này phản ứng với ôzôn, phá hủy nó nhanh hơn tốc độ có thể được bổ sung.
A single chlorine atom can destroy thousands of ozone molecules before finally reacting with something else and forming a stable molecule.
Một nguyên tử clo có thể phá hủy hàng nghìn phân tử ôzôn trước khi phản ứng với thứ khác và tạo thành một phân tử ổn định.