0:00

5:43

These companies with no CEO are thriving

TED-Ed·5:43·Business·B2

Chương · 4

Chương 1·The Power and Origins of Cooperatives

Hiển thị

Tiếng ViệtAuto-scroll

0:08

There's a grocery store in Brooklyn, New York, with sales per square foot 4 times as high as any other grocery store in the area.

Có một cửa hàng bách hóa ở Brooklyn, New York, với doanh số trên mỗi foot vuông cao gấp 4 lần so với bất kỳ cửa hàng bách hóa nào khác trong khu vực.

0:15

10,000 people work there, and it doesn’t have a CEO.

10.000 người làm việc ở đó, và nơi này không hề có một CEO nào.

0:20

This place is the Park Slope Food Co-op, and it’s one of 3 million cooperatives, or co-ops for short, around the world.

Nơi này là Hợp tác xã Thực phẩm Park Slope, và đây là một trong số 3 triệu hợp tác xã, gọi tắt là co-op, trên khắp thế giới.

0:27

Co-ops are a big part of the global economy: they employ 280 million people— 10% of the world’s workforce and the equivalent of over $2 trillion flow through their doors every year.

Các hợp tác xã là một phần quan trọng của nền kinh tế toàn cầu: họ tạo việc làm cho 280 triệu người— chiếm 10% lực lượng lao động thế giới và tương đương hơn 2 nghìn tỷ đô la lưu chuyển qua các cơ sở này mỗi năm.

0:39

How is it possible that a business with 10,000 workers doesn’t have a CEO?

Làm sao có thể có chuyện một doanh nghiệp với 10.000 nhân viên lại không hề có CEO?

0:45

To answer that, we have to talk about what a co-op is and why they were founded.

Để trả lời câu hỏi đó, chúng ta cần tìm hiểu xem hợp tác xã là gì và tại sao chúng lại được thành lập.

0:50

Let’s rewind to 1844.

Hãy quay ngược thời gian về năm 1844.

0:52

A group of 28 weavers in Rochdale, England came together to create and co-own a store.

Một nhóm gồm 28 người thợ dệt ở Rochdale, nước Anh đã cùng nhau tập hợp để mở và đồng sở hữu một cửa hàng.

0:58

By buying in bulk directly from suppliers, they could negotiate prices, which allowed all of them to buy stuff they couldn't otherwise afford.

Nhờ mua số lượng lớn trực tiếp từ các nhà cung cấp, họ có thể thương lượng giá cả, điều này giúp tất cả họ mua được những món đồ mà bình thường không thể chi trả nổi.

1:06

They ran the store collectively and democratically, which was remarkable at the time.

Họ vận hành cửa hàng một cách tập thể và dân chủ, điều vô cùng đặc biệt vào thời điểm đó.

1:11

The Rochdale Society of Equitable Pioneers wasn't the world's first co-op, but it was the first to publicize its principles— principles that guide co-ops to this day.

Hội Tiên phong Bình đẳng Rochdale không phải là hợp tác xã đầu tiên trên thế giới, nhưng là nơi đầu tiên công bố rộng rãi các nguyên tắc của mình— những nguyên tắc vẫn định hướng cho các hợp tác xã cho đến ngày nay.

1:21

Today, there are all kinds of co-ops: REI in the US and S-Group in Finland are large consumer co-ops.

Ngày nay, có rất nhiều loại hình hợp tác xã khác nhau: REI ở Mỹ và S-Group ở Phần Lan là những hợp tác xã tiêu dùng lớn.

1:27

Credit unions and mutual insurance companies are financial sector co-ops.

Các quỹ tín dụng và công ty bảo hiểm tương hỗ là các hợp tác xã trong lĩnh vực tài chính.

1:31

And when farmers or other producers come together, that's a producer co-op.

Và khi những người nông dân hoặc các nhà sản xuất khác liên kết với nhau, đó là một hợp tác xã sản xuất.

1:35

And then there are worker co-ops, like Mondragon in Spain or The Cheeseboard in Berkeley, California, which are founded to provide jobs to people in the community.

Và còn có các hợp tác xã lao động, như Mondragon ở Tây Ban Nha hay The Cheeseboard ở Berkeley, California, được thành lập nhằm tạo công ăn việc làm cho người dân trong cộng đồng.

1:44

Some consumer co-ops, like Park Slope, require their members to work shifts in the store.

Một số hợp tác xã tiêu dùng, chẳng hạn như Park Slope, yêu cầu các thành viên của mình phải luân phiên làm việc theo ca tại cửa hàng.

1:48

In exchange for their work, members pay 15 to 50% less for groceries, and they influence what products are— or aren’t— sold there.

Đổi lại công sức làm việc, các thành viên được mua hàng bách hóa với giá rẻ hơn từ 15 đến 50%, đồng thời có tiếng nói quyết định những mặt hàng nào được— hoặc không được— bày bán tại đó.

1:58

Three crucial things to know about co-ops: first, all co-ops are jointly owned by their members, whether those members are consumers, producers, workers, or whoever.

Có ba điều quan trọng cần biết về hợp tác xã: thứ nhất, mọi hợp tác xã đều thuộc quyền đồng sở hữu của các thành viên, dù những thành viên đó là người tiêu dùng, nhà sản xuất, người lao động hay bất kỳ ai.

2:07

Unlike traditional companies, which can have outside shareholders, all owners of a co-op are also members.

Khác với các công ty truyền thống vốn có thể có cổ đông bên ngoài, tất cả các chủ sở hữu của một hợp tác xã đều đồng thời là thành viên.

2:14

Second, co-ops are not founded to maximize profit.

Thứ hai, hợp tác xã không được thành lập nhằm tối đa hóa lợi nhuận.

2:18

Many do turn a significant profit, but that’s not their core mission.

Nhiều nơi thực tế mang lại lợi nhuận đáng kể, nhưng đó không phải là sứ mệnh cốt lõi của họ.

2:22

So evaluating a co-op purely by traditional business metrics ignores the most important reason for their existence: how well do they serve their members?

Vì vậy, việc đánh giá một hợp tác xã thuần túy dựa trên các chỉ số kinh doanh truyền thống sẽ bỏ qua lý do quan trọng nhất cho sự tồn tại của họ: họ phục vụ các thành viên của mình tốt đến mức nào?

2:31

And third: co-ops are controlled democratically by their members.

Và thứ ba: hợp tác xã được kiểm soát một cách dân chủ bởi các thành viên của họ.

2:35

But how do decisions get made?

Thế nhưng các quyết định được đưa ra như thế nào?

2:37

It varies.

Điều đó rất đa dạng.

2:38

At a small worker co-op like The Cheeseboard, day-to-day operational decisions are just made by the workers.

Tại một hợp tác xã lao động quy mô nhỏ như The Cheeseboard, các quyết định vận hành hàng ngày đơn giản là do chính những người lao động đưa ra.

2:45

As co-ops get larger, they do institute some form of leadership or management.

Khi quy mô hợp tác xã lớn hơn, họ sẽ thiết lập một hình thức lãnh đạo hoặc ban quản lý nào đó.

2:49

Park Slope has a general manager who leads the 80 or so employees.

Park Slope có một tổng quản lý đứng đầu khoảng 80 nhân viên.

2:54

And the largest network of worker and consumer co-ops in the world, Mondragon, has a president and managers who lead the roughly 30,000 worker-owners and 50,000 contract workers.

Và mạng lưới hợp tác xã lao động và tiêu dùng lớn nhất thế giới, Mondragon, có một chủ tịch cùng các nhà quản lý lãnh đạo khoảng 30.000 người lao động kiêm chủ sở hữu và 50.000 lao động hợp đồng.

3:04

But leadership roles in a co-op are very different than in a traditional company.

Thế nhưng vai trò lãnh đạo trong một hợp tác xã rất khác so với trong một công ty truyền thống.

3:09

The leadership implements policies that its members or worker-owners have agreed upon, by vote.

Ban lãnh đạo thực thi các chính sách mà các thành viên hoặc người lao động kiêm chủ sở hữu đã đồng thuận thông qua việc bỏ phiếu.

3:14

And at Mondragon, workers can vote to fire the president.

Và tại Mondragon, các công nhân có thể bỏ phiếu để bãi nhiệm chủ tịch.

3:18

At a co-op, there’s no single person with overarching, top-down power over everyone else, like a CEO would have in a traditional company.

Ở một hợp tác xã, không có bất kỳ cá nhân nào nắm quyền lực bao trùm, áp đặt từ trên xuống đối với mọi người khác như một CEO trong công ty truyền thống.

3:27

Meanwhile, in both co-ops and traditional companies, major company-wide decisions are made by voting.

Trong khi đó, ở cả hợp tác xã lẫn công ty truyền thống, các quyết định lớn trên toàn công ty đều được đưa ra bằng cách bỏ phiếu.

3:32

But who votes and how is wildly different.

Thế nhưng ai được bỏ phiếu và cách thức bỏ phiếu như thế nào thì lại hoàn toàn khác biệt.

3:35

In a traditional company, voting rights usually come with shares of stock.

Trong một công ty truyền thống, quyền biểu quyết thường đi kèm với số cổ phần nắm giữ.

3:40

The more shares you own, the more votes you have.

Bạn càng sở hữu nhiều cổ phần, bạn càng có nhiều phiếu biểu quyết.

3:42

Take Alphabet, the parent company of Google: there are thousands of shareholders, but the two founders control 51% of the votes and therefore the direction of the company.

Lấy ví dụ như Alphabet, công ty mẹ của Google: có hàng nghìn cổ đông, nhưng hai nhà sáng lập nắm giữ tới 51% quyền biểu quyết và do đó quyết định hướng đi của cả công ty.

3:52

In a co-op, every member has the right to vote, and in most co-ops, every member gets one vote.

Trong một hợp tác xã, mỗi thành viên đều có quyền biểu quyết, và ở hầu hết các hợp tác xã, mỗi thành viên nhận được đúng một lá phiếu.

3:57

That difference results in radically different policies than you’d find at traditional companies.

Sự khác biệt đó dẫn đến những chính sách hoàn toàn khác biệt so với những gì bạn thấy ở các công ty truyền thống.

4:02

For example, Mondragon limits the salaries of its management to about 6 times what the lowest paid worker makes.

Chẳng hạn, Mondragon giới hạn mức lương của ban quản lý ở mức khoảng gấp 6 lần mức lương của người lao động được trả thấp nhất.

4:09

In Spain, CEOs of traditional companies make, on average, 143 times as much as a typical worker.

Tại Tây Ban Nha, các CEO của những công ty truyền thống có thu nhập trung bình gấp 143 lần so với một công nhân điển hình.

4:16

At Park Slope, there’s a monthly general meeting, where any member can show up to vote, and a motion needs a simple majority to pass.

Tại Park Slope, có một cuộc họp toàn thể hàng tháng, nơi bất kỳ thành viên nào cũng có thể đến biểu quyết, và một đề xuất chỉ cần đa số quá bán là được thông qua.

4:23

It then gets taken up by the Board of directors, which is composed of co-op members, for official approval.

Sau đó, đề xuất sẽ được chuyển tới Hội đồng quản trị, bao gồm chính các thành viên hợp tác xã, để phê duyệt chính thức.

4:28

At The Cheeseboard, the worker-owners try to reach consensus on major decisions.

Tại The Cheeseboard, những người lao động kiêm chủ sở hữu cố gắng đạt được sự đồng thuận đối với các quyết định lớn.

4:33

This means that some decisions can take a long time.

Điều này đồng nghĩa với việc một số quyết định có thể mất rất nhiều thời gian.

4:36

For example, in the late 1970s, the workers debated whether to post a sign outside declaring that The Cheeseboard was a collective for one and a half years.

Ví dụ, vào cuối những năm 1970, các công nhân đã tranh luận suốt một năm rưỡi về việc liệu có nên treo biển bên ngoài tuyên bố rằng The Cheeseboard là một tập thể hay không.

4:46

But the extensive discussion, and disagreements, around that decision made it a solid one— The Cheeseboard still advertises the fact that it’s a collective almost 50 years later.

Thế nhưng những cuộc thảo luận sâu rộng cùng các bất đồng xoay quanh quyết định đó đã khiến nó trở nên hết sức vững chắc— The Cheeseboard vẫn quảng bá thực tế rằng nơi đây là một tập thể sau gần 50 năm.

4:56

And that’s not all that’s working well at co-ops.

Và đó chưa phải là tất cả những điều đang vận hành tốt đẹp tại các hợp tác xã.

4:59

Studies in the UK show that co-op start-ups are almost half as likely to close within five years as traditional businesses.

Các nghiên cứu tại Vương quốc Anh cho thấy nguy cơ đóng cửa trong vòng năm năm của các hợp tác xã khởi nghiệp chỉ bằng gần một nửa so với các doanh nghiệp truyền thống.

5:06

And in one study, researchers polled 600 workers at two in-home healthcare businesses: one was a worker co-op and the other was a traditional company.

Và trong một nghiên cứu, các nhà nghiên cứu đã khảo sát 600 nhân viên tại hai doanh nghiệp chăm sóc sức khỏe tại nhà: một bên là hợp tác xã lao động và bên còn lại là công ty truyền thống.

5:14

The workers did similar work with similar salaries.

Các nhân viên đều làm công việc tương tự với mức lương như nhau.

5:16

The biggest difference?

Khác biệt lớn nhất là gì?

5:18

Co-op workers were about 40% happier with their jobs.

Những người làm việc tại hợp tác xã cảm thấy hài lòng hơn khoảng 40% với công việc của mình.

Transcript

Hiển thị

The Power and Origins of Cooperatives

In Brooklyn, the Park Slope Food Co-op achieves extraordinary sales productivity without a CEO, embodying a global cooperative economy that employs 280 million workers. The cooperative business model traces back to 1844 when weavers in Rochdale, England, organized a member-owned storefront to secure bulk prices directly from suppliers. By running operations democratically and codifying foundational principles, the Rochdale Pioneers established a resilient organizational model that guides modern enterprises worldwide.

Tại Brooklyn, Park Slope Food Co-op đạt hiệu suất bán hàng phi thường mà không cần tới CEO, đại diện cho một nền kinh tế hợp tác xã toàn cầu đang tạo việc làm cho 280 triệu lao động. Mô hình kinh doanh hợp tác xã bắt nguồn từ năm 1844 khi các thợ dệt ở Rochdale, nước Anh, thành lập một cửa hàng do thành viên làm chủ để mua sắm số lượng lớn với giá gốc từ nhà cung cấp. Bằng cách vận hành dân chủ và ban hành các nguyên tắc nền tảng, nhóm Tiên phong Rochdale đã thiết lập một mô hình tổ chức bền bỉ định hướng cho các doanh nghiệp hiện đại khắp thế giới.